استراق سمع كنندگان به وسيله تيرهاى شهاب رانده شدند . ( 1 ) « استراق » از مادّه « سَرَقَ » به معناى سرقت است ; شياطينى بودند كه مخفيانه به حريم ملائكة اللّه نفوذ مىكردند و شنيدنى ها را سرقت مىكردند ، خبرها را مىدزديدند و مطالب محرمانه را براى كاهنان مىآوردند ، خداوند آنها را با تيرهايى كه فضا را سوراخ مىكرد مورد هدف قرار داده و از ورود به حريم ملائكة اللّه دور فرموده است . « وَاَجْراهَا عَلى أَذْلالِ تَسْخِيرِها » ( و جارى ساخت ستارگان را بر مجراى تسخير و مقهوريّت آنها . ) ضمير « ها » در « اجراها » به آسمان برمى گردد ; و در حقيقت آسمانها عبارت از خورشيد ، ماه و همه ستارگان هستند ; از اجرام آسمانى تعبير به آسمان شده است . « أذلال » جمع « ذِلّ » به معناى راه صاف است . خلاصه كلام حضرت در اين جمله اين است كه خداوند اجرام آسمانى را در مسير آنها به نحو آرامى به حركت درآورده و همه آنها در تسخير حقّ اند و از فرمان او تخلّف و نافرمانى نمىكنند . « مِنْ ثَبِاتِ ثَابِتِها ، وَمَسِيرِ سَائِرِهَا ، وَهُبُوطِها وَصُعُودِهَا ، وَنُحُوسِهَا وَسُعُودِها » ( از ستارگانى كه ثابت بوده و آنهايى كه همواره در حركت هستند ، و هبوط و صعود و نحوس و سعود آنها را مسخّر و برقرار فرموده است . ) « مِن » در عبارت « من ثبات ثابتها » بيانيّه است براى جمله قبل ; يعنى مسخّر كردن به اين است كه ستارگان ثابت و بدون حركت « و مسير سائرها » و راه و مدار ستارگان متحرّك همه تحت اختيار و قدرت حق است ; هم آن ستاره اى كه ثابت است و هم آن كه متحرّك است ، همه تحت اختيار قدرت خداوند اداره مىشوند .

--> 1 - تفسير نور الثقلين ، ج 5 ، ص 437 ، در تفسير سوره جن ; منهاج البراعة ، ج 6 ، ص 352 ; همچنين الميزان ، ج 17 ، ص 124 بحثى درباره « شهب » دارد .